انتقاد نمایندگان بخش خصوصی از بورس ارز/از تشبیه به نسخه بدخط پزشکان تا عامل ایجاد نرخ سوم

بازار مالی - عضو هیات نمایندگان اتاق تهران: بانک مرکزی قصد دارد، صادرکنندگان را مجبورکند که ارزحاصل ازصادرات را وارد بورس ارز کند، درحالی که صادرکنندگان هنوز نمی توانند ارز صادراتی خود را که به سیستم بانکی منتقل کرده اند، حواله کنند.
پس از رونمایی از طرح بورس ارز توسط مقام مسوول وزارت امور اقتصادی و دارایی در نشست امروز هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران(اینجا) سیدحمید حسینی، عضو هیات رییسه اتاق تهران اولین سخنران بود که انتقاد از بورس ارز را آغاز کرد. او با بیان اینکه پیش از این طرح راه اندازی بورس ارز را مورد بررسی قرار داده است» گفت:«مقایسه گزارش آقای پاریزی معاون امور اقتصادی وزارت اقتصاد و دارایی از جزییات راه اندازی بورس ارز و آنچه که امروز آقای عظیمی ارائه کرد، نشان می دهد که نقاط مثبت این طرح کم رنگ شده است.» او ادامه داد:«در حال حاضر بسیاری از تولید کنندگان به دلیل عدم رسمیت نرخ دوم ارز و دشواری ها دسترسی به نرخ مرجع با مشکلات عدیده ای مواجه هستند. درحالی که راهکار این است که بانک مرکزی دست کم نرخ دوم را به رسمیت بشناسد.» حسینی البته نگرانی خود را از بازگشت پیمان سپاری های ارزی تحت لوای شکل گیری بورس ارز نیز اعلام کرد و گفت:«این طرح زمانی قابل دفاع خواهد بود که بانک مرکزی به سوی آزاد سازی نرخ ارز حرکت کند و به این ترتیب اعتبار بانک مرکزی را به آن بازگرداند.»
خزانه دار اتاق تهران در ادامه سخنانش این پرسش را خطاب به مدیرکل دفترتحقیقات و سیاست‌های پولی و بازرگانی وزارت امور اقتصادی و دارایی مطرح کرد که مجریان این طرح با چه ابزاری قصد دارند، صادرکنندگان را برای معامله ارز صادراتی خود در این سیستم تشویق کنند؟ اوگفت:«با توجه به اینکه درسال های گذشته بحث های بسیاری درخصوص نحوه مدیریت ارز مطرح شده است، به نظر می رسد، این شیوه، مدیریت دولتی اقتصاد را تشدید می کند و ضرورت اجتناب از این رویکرد، رفع نقاط ضعف این طرح است.»
ابزار تشویق صادرکنندگان چیست؟
پس ازحسینی "مجید رضا حریری" دیدگاه خود را درباره راه اندازی بورس ارز بیان کرد و گفت:«آقای عظیمی در گزارش خود به این نکته اشاره کرد که تدوین کنندگان این طرح، جلساتی را با حضور صادرکنندگان برگزار کرده اند، سئوال اینجاست که صادرکنندگان شرکت کننده در این جلسات از میان افراد بوده است یا تشکل ها؟» پرسش دیگر حریری این بود که آیا اظهارنظر فعالان اقتصادی در این نشست،ممکن است تغییری در دستورالعمل اجرایی بورس ارز ایجاد کند؟ او در نهایت این موضوع را هم به چالش کشید که این طرح بنابرضرورت های گذار از شرایط تحریمی پی ریزی شده است یا برحسب نیازهای اقتصادی کشور.
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران پس از طرح این پرسش ها گفت:« به نظرمی رسد، عرضه کننده اصلی ارز در بورس ارز،بانک مرکزی باشد. در این صورت،اگر بانک مرکزی ازچنین ظرفیتی برخورداراست، چرا اکنون وخارج از چارچوب بورس ، ارز مورد نیاز متقاضیان را تامین نمی کند.»
او ادامه داد:«صادرکنندگان، چندان راغب نیستند که دارایی خود را وارد سیستمی کنند که قیمت گذاری در آن توسط دولت صورت می گیرد. درعین حال، جز پیمان سپاری ارزی، ابزاردیگری برای ترغیب صادرکنندگان برای مشارکت در این بازار وجود ندارد و این بازگشت به سیاست هایی است که درسال های گذشته نقد شده است.»نرخ ارز مرجع غیرمنطقی است" مهدی پورقاضی" نیزاز نماینده وزارت اقتصاد پرسید که به چه دلیل، بانک مرکزی ازسیاست تک نرخی شدن ارز که در دولت های گذشته نیز تجربه شده است، غفلت می کند؟
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با طرح پرسش های دیگر، قصد داشت بداند که آیا تجربه راه اندازی بورس ارز منحصر به ایران است یا در سایر کشور ها نیز به اجرا درآمده است.
او با اشاره به نرخ1226 تومانی ارز مرجع گفت:« بانک مرکزی نرخی را برای ارز مرجع تعیین کرده است که غیرمنطقی است والبته کسی نمی داند این نرخ چگونه محاسبه شده است.»پورقاضی ادامه داد:«بانک مرکزی قصد دارد، صادرکنندگان را مجبورکند که ارزحاصل ازصادرات را وارد بورس ارز کند، درحالی که صادرکنندگان هنوز نمی توانند ارز صادراتی خود را که به سیستم بانکی منتقل کرده اند حواله کنند.» او راه حل رفع کاستی های بازار ارز را تبعیت از مدل عرضه و تقاضا دانست.
بورس ارز مشکلی را حل نخواهد کرد    
حمیدرضا صالحی هم همانند دیگر همکاران خود در هیات نمایندگان اتاق تهران سخنان خود را به انتقاد از راه‌اندازی بورس ارز در کشور اختصاص داد و تعدیل نکردن نرخ ارز و اجرا نشدن برنامه چهارم را مبدا انحرافات ارزی دانست. صالحی با تاکید براین که با راه‌اندازی بورس ارز مشکلات حل نخواهد شد گفت: «یادم است که مسئولان می گفتن قیمت ارز 500 تومان است. ایا هنوز هم حرفشان همین است؟»
حمیدرضا صالحی با اشاره به این که اکنون نمی توان ارز را با دلار نفتی کنترل کرد از عظیمی سوال کرد که جایگزین طراحان برای دلار نفتی چیست. او افزود: «آیا می خواهید ریال را تقویت کنید؟ وقتی دلار نفتی نداریم چگونه این کار را انجام می دهید؟» این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران از این که هدفمندی یارانه ها و آثار آن در این طرح دیده نشده انتقاد کرد و گفت: «تقاضای ما این است که تمام مسئولانی که تصمیماتشان بر بازار ارز اثرگذار است در سیاستگذاری و تصمیم گیری برای این طرح مشارکت داشته باشند. با راه اندازی بورس ارز مشکل حل نخواهد شد همانگونه که برای نفت و پتروشیمی حل نشد.»بورس ارز به مانند نسخه بدخط پزشکان
برای علاء میرمحمدصادقی نیز، بورس ارز نسخه مناسبی برای حل مشکلات واحدهای تولیدی نیست. او در نشست هیأت نمایندگان اتاق تهران گفت: بورس ارز به مانند نسخه های پزشکی می ماند که آنقدر بد خط است که کمتر کسی قادر است آن را بخواند.

نایب رییس اتاق تهران در ادامه با برشمردن مشکلات عمده واحدهای صنعتی کشور افزود: در حال حاضر صنایع کشور با کمبود مواد اولیه، کمبود و عدم تأمین قطعات یدکی و نیز تجهیز خطوط تولید و احداث کارخانه های جدید دست به گریبان هستند. از این رو، در کمیته ای که دولت برای حل بحران واحدهای تولیدی تشکیل داده است باید روی این سه مشکل اساسی متمرکز شد و برای حل آن چاره اندیشی کرد.

میرمحمدصادقی خاطرنشان کرد: بانک مرکزی در غالب کمیته ای که نمایندگانی از اتاق بازرگانی نیز در آن عضویت داشته باشند به بررسی مشکلات صنایع پرداخته و از طریق این کمیته تصمیم های ارزی گرفته شود.

با راه‌اندازی بورس، نرخ سوم هم ایجاد می‌شود
محمدمهدی راسخ مشکل اصلی در اقتصاد کشور و به تبع آن نظام ارزی را بلاتکلیفی دانست. راسخ با اشاره به این که صادرات بحث اول کشور است گفت: «نباید تصمیمی اتخاذ کرد که به صادرات کشور لطمه بزند چون بلافاصله اثر آن در تولید مشاهده خواهد شد.» دبیرکل اتاق تهران با تاکید بر این که بلاتکلیفی را می توان در موضوع اختصاص ارز مرجع هم دید ادامه داد: «بانک مرکزی تنها به سه اولویت اول واردات ارز مرجع می‌دهد در حالی که وزارت صنعت و معدن و تجارت پنج اولویت اول را مستحق دریافت ارز مرجع اعلام کرده است.»

راسخ هم چنین با تاکید بر این که در هیچ جای دنیا وجود چنین بورس ارز سابقه نداشته، بورس را محل کار سفته بازها دانست و پرسید چگونه می شود بورس راه اندازی کرد اما به سفته بازها اجازه ورود نداد؟ دبیرکل اتاق تهران هم چنین در مورد چگونگی ترغیب یا الزام صادرکنندگان به حضور در بورس و روانه کردن ارز حاصل از صادرات به این بازار ابراز تردید کرد.
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به این که مدیریت ارز در اختیار بانک مرکزی و مدیریت بورس در دست وزارت اقتصاد است راه اندازی بورس ارز را محلی برای افزایش اختلاف‌ها و بلاتکلیفی‌ها دانست و گفت: «اگر بانک مرکزی می‌پذیرفت که ارز تک‌نرخی تنها راه‌حل است مساله ارز هم حل می شد.

راسخ ادامه داد: «بلافاصله با راه‌اندازی بورس ارز نرخ سومی هم شکل خواهد گرفت و وضع بدتر خواهد شد». راسخ با ارائه پیشنهاد استفاده از یارانه برای وورد کالاهای اساسی و دارو به رانت های بزرگی اشاره کرد که در نظام فعلی ارز وجود دارد و افرادی هستند که با استفاده از نرخ مرجع کالا وارد می کنند اما با نرخ آزاد در بازار عرضه می کنند در حالی که تولیدکننده سرگردان به دنبال تهیه ارز برای وارد کردن مواد اولیه مورد نیاز خود است.

محمدمهدی راسخ با تاکید براین که همه دنیا به این نتیجه رسیده اند که نظام ارزی باید تک نرخی باشد به تجربه موفق قبلی این کار در کشور اشاره کرد و نسبت به مشکلاتی که در پی راه اندازی بورس ارز ایجاد خواهد شد ابراز نگرانی کرد.

دولت از قیمت گذاری دست بکشد
"محمد رضا نجفی منش" دیگر عضو هیات نمایندگان اتاق تهران نیز گفت:« با شکل گیری بورس ارز و به موجب داد و ستد در این بازار، درآمدی برای دولت ایجاد می شود که معلوم نیست که در کدام بخش قرار است هزینه شود.» او همچنین گفت:« اگر قرار است، بانک مرکزی بازار ارز را به شیوه شناور مدیریت شده، ساماندهی کند، دولت نیز باید از قیمت گذاری کالا ها دست بردارد.» او همچنین از نماینده وزارت اقتصاد درخواست کرد که توضیح دهد، پس از راه اندازی بورس ارز، روند ثبت سفارش ها برای واردات مواد اولیه چه تغییری خواهد کرد؟
قانون برنامه چهارم را اجرا نکردیم
در ادامه این نشست، "محمد پارسا" رشته کلام را به دست گرفت دو گفت که در واکنش اعضای هیات نمایندگان به راهاندازی بورس ارز، نسخه قانون برنامه چهارم برای نحوه محاسبه نرخ ارز مغفول ماند. او براین عقیده است که گرفتاری امروز کشور درمورد مدیریت بازار ارز، ناشی از آن است که این قانون به اجرا در نیامد. اماپیشنهاد این عضو هیات نمایندگان این بود که بانک مرکزی نرخ ارز مرجع را به قیمت واقعی نزدیک کند وبه منظور حمایت از اقشار آسیب پذیر، برای تعدادی از کالاهای اساسی یارانه در نظر بگیرد. پارسا در بخش دیگری ازسخنانش با اشاره به اظهارات برخی از اعضای هیات نمایندگان که از احتمال سه نرخی شدن ارز پس از تاسیس بورس ارز سخن گفتند، گفت:« سه نرخی شدن ارز به تولیدضربه می زند.»

بورس ارز برای کسری بودجه دولت؟
محمدرضا بهرامن نیز در ادامه این گردهمایی، پرسش هایی را در رابطه با بورس ارز مطرح کرد. او با بیان اینکه کشف قیمت و ارزش پول ملی کشور از اهداف راه اندازی بورس ارز است، گفت: بانک مرکزی چگونه می تواند تضمین دهد که با بورس ارز نوسانات پول کنترل می شود؟ و اینکه بانک مرکزی قصد دارد چه پول هایی را از طریق این بازار بفروشد؟

عضو هیأت نمایندگان اتاق تهران با طرح این سوال که مابه التفاوت ارز مرجع و غیررسمی قرار است کجا مصرف شود؟ افزود: این دل نگرانی وجود دارد که دولت با راه اندازی بورس ارز قصد دارد کسری بودجه خود را جبران کند.
او همچنین از اینکه وزارت اقتصاد و بانک مرکزی در ترسیم فلوچارت بورس ارز به بازی نگرفته اند اظهار گلایه کرد.
در این میان، اسدالله عسگراولادی عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران و ایران با ارائه دلایلی، خواستار عدم راه‌اندازی بورس ارز باتوجه به شرایط فعلی کشور شد.